Tunezja w „Drżeniu fałszerstwa” przypomina obraz w lustrze wody – palące słońce odbija się w pustynnych wydmach, a piasek skrzypi pod stopami niczym niewypowiedziane tajemnice. To kraj pełen przestrzeni i egzystencjalnej samotności, który jednocześnie działa jak soczewka, wyostrzając skomplikowane kształty ludzkiej psychiki. Highsmith zabiera nas w podróż, która jest zarówno egzotyczna, jak i znajoma: świat jej bohaterów może być tak samo niebezpieczny i zagadkowy, jak pejzaż wokół nich. Howard Ingham przyjeżdża do egzotycznej scenerii północnej Afryki jako pisarz, by pracować nad scenariuszem, ale prawdziwa fabuła tworzy się w rzeczywistości. Śmierć reżysera, tajemnicze listy, powracająca przeszłość – to wszystko otula Howarda siecią niepewności, w której miłość, pożądanie i podejrzenie splatają się w nierozerwalny warkocz. Każdy list, każde spotkanie staje się zwierciadłem, w którym odbija się nie tylko obcość kraju, lecz także samego siebie.W tej powieści Highsmith nie opowiada jedynie o przestępstwie. Choć są włamania, kradzieże, ataki na psa Hasso i morderstwo, to jednak przestępstwo staje się tu raczej metaforą – drżeniem moralnej równowagi człowieka, echem dwoistości, które wypełnia całą narrację. Czy Ingham jest niewinnym obserwatorem, czy uczestnikiem ciemnych wydarzeń, pozostaje niejasne. Jego własna powieść odbija się w jego życiu niczym twarz w tafli wody. Prawda i fikcja splatają się tak gęsto, że nie sposób ich rozdzielić. Dwoistość jest wszechobecna – w ludzkich ciałach, w kulturach, w moralnych wyborach. Francis Adams, hałaśliwy Amerykanin w mojej ocenie symbolizuje maskę „naszego stylu życia”: bigot, samozwańczy ambasador amerykańskich wartości, podskakujący nerwowo na palcach, z obleśnym uśmiechem i obrzydliwymi stopami, które zdradzają brak ugruntowania. Każdy jego gest, każdy monolog o moralnej wyższości jawi się jako groteskowy taniec pychy. Staje się lustrem kulturowej arogancji, która w cieniu tunezyjskiego krajobrazu nabiera jeszcze bardziej niepokojącego wyrazu. Anders Jensen, wprowadza inny rodzaj napięcia. Mowa o subtelnym homoerotyzmie, skłonności do zmysłowego pożądania, obsesji na punkcie Hasso. Relacje między bohaterami są jak pajęcza sieć: piękne, ale niebezpieczne, pełne napięć, które mogą przerodzić się w zdradę lub nieoczekiwane olśnienie. Autorka prowadzi nas przez te interakcje powoli, niemal kostycznie, by każdy gest, każde spojrzenie miało wagę kamienia rzucanego w spokojne, pustynne jezioro.Jednak w „Drżeniu fałszerstwa” przestępstwo nie jest punktem kulminacyjnym. Nie można traktować jej jako thrillera. To studium kulturowych i politycznych różnic, zderzenie obcego z własnym, eksploracja wpływu otoczenia na psychikę, morale i serce człowieka. To także traktat o miłości w jej najróżniejszych formach – platonicznej, erotycznej, obsesyjnej. Mówi o tym, jak subtelne napięcia mogą zarówno ranić, jak i ocalać. Highsmith balansuje między noir a afirmacją życia. Choć powieść jest pełna ciemnych wątków (moralnej dwuznaczności, przemocy),ostatecznie według mnie jest opowieścią o kondycji człowieka, odnajdywaniu sensu, przyjaźni i miłości. „Drżenie fałszerstwa” to powieść, w której świat zewnętrzny i wewnętrzny splatają się w jeden nieprzenikniony obraz: Tunezja, z jej słońcem i pustynią, staje się tłem dla gry dwoistości i fałszu, w której granica między prawdą a kłamstwem, winą a niewinnością, uczuciem a obsesją jest niezwykle cienka. To Highsmith w pełni – mistrzyni psychologicznego napięcia, subtelnej ironii i poetyckiej głębi. Jej powieść jest niczym soczewka, w której odbija się nie tylko moralna i kulturowa złożoność świata, ale też własne drżenie duszy czytelnika.

Czy spędzając życie w jednej, stałej codzienności, w otoczeniu znajomych osób i miejsc pokazujemy prawdziwych samych siebie, czy raczej jesteśmy fałszerzami tego, kim naprawdę jesteśmy? To jedno z kluczowych pytań, jakie zadaje prekursorka współczesnego thrillera psychologicznego Patricia Highsmith w powieści “Drżąca ręka fałszerza”. W tej historii, jak zresztą w każdej tej autorki, tym co wybrzmiewa najmocniej, jest wydźwięk psychologiczny, dylematy, jakim poddany zostaje główny bohater wskutek zbrodniczych czynów. To jego umysł, jego psychika są priorytetem, kryminalny aspekt fabuły pozostaje w tle, jako katalizator. W tej powieści dodatkowo zmiany psychologiczne postaci podsycane są przez obezwładniająco jasne, prażące słońce, które nie ukryje nawet najmniejszej niedoskonałości - historia toczy się latem w Tunezji, a miejsce akcji znaczenie ma podwójne: nie chodzi w nim tylko o wpływ pogody, ale też i całkowicie inną kulturę, której bliskość sprawia, że prywatne wartości bohatera zaczynają się coraz mocniej zacierać… Akcja toczy się tempem bardzo spokojnym, codzienność i analizy postaci są tym, co przebija się bez problemu na miejsce pierwsze. Co ciekawe, główny bohater to pisarz, a tytuł książki to roboczy tytuł powieści, jaką teraz właśnie tworzy, co również ma duży wpływ na rozwój fabuły - z czasem granica między jego bohaterem a nim samym zaczyna się coraz bardziej zacierać. “Drżąca ręka fałszerza” na pewno jest powieścią psychologicznie ciekawą, uwierającą, zadającą pytania, które nie wydają się mieć jasnych odpowiedzi - i to przetrwało próbę czasu, prawie już sześćdziesięciu lat od jej pierwszego wydania. Współczesny czytelnik jednak może okazać się nieprzystosowany do samego tempa powieści, polecam więc siadać do lektury z nastawieniem historii bardzo niespiesznej.